Các loài gấu ở Việt Nam

Việt Nam là ngôi nhà của hai loài gấu quý hiếm: gấu chó và gấu ngựa.

Gấu ngựa có kích thước lớn hơn gấu chó và có yếm hình chữ V trước ngực. Gấu ngựa chủ yếu hoạt động vào ban đêm và nguồn thức ăn khá đa dạng, gồm ray, củ quả, côn trùng và mật ong. Ngoài ra, chúng còn ăn cả thú nhỏ, chim, cá, động vật thân mềm và xác động vật thối rữa. Đặc biệt còn có trường hợp gấu ngựa tấn công và hạ gục một con trâu trưởng thành.

Cả hai loài gấu này đều được bảo vệ theo Nghị định 32-2006/NĐ-CP. Theo đó, tất cả các hành vi săn bắt, bẫy, mua bán, giết hại hay quảng cáo việc kinh doanh gấu và các sản phẩm làm từ gấu đều là bất hợp pháp.

Gấu cũng được bảo vệ theo công ước CITES - công ước về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp.

Loài gấu đang bên bờ tuyệt chủng

Nhu cầu sử dụng mật gấu là một trong những mối đe dọa chính đối với các loài gấu của Việt Nam. Gấu bị săn bắt từ tự nhiên sau đó bị bán vào các trại gấu, tại đây chúng sẽ bị khai thác mật để đáp ứng nhu cầu của người sử dụng. Ngoài ra, gấu còn bị săn bắt để lấy thịt và các bộ phận, bị nuôi nhốt làm vật cảnh hoặc để trưng bày trong các cơ sở kinh doanh nhằm thu hút khách.

Thêm vào đó, môi trường sống của các loài gấu của Việt Nam cũng đang dần bị biến mất. Mỗi năm hàng nghìn hecta rừng bị tàn phá do các hoạt động canh tác đất nông nghiệp, khai thác gỗ và phát triển cơ sở hạ tầng. Nạn phá rừng đang đe doạ đến sự tồn tại của các loài gấu ở Việt Nam cũng như các loài động vật hoang dã khác.

Nuôi nhốt gấu và ngành công nghiệp khai thác mật gấu

Cùng với nền kinh tế đang trên đà tăng trưởng mạnh của Việt Nam, mật gấu được sử dụng rộng rãi hơn dưới dạng thuốc y học cổ truyền. Để phục vụ cho nhu cầu của con người, gấu bị nhốt trong các chuồng nhỏ và bị chích hút mật thường xuyên.

Theo con số thống kê mới nhất của Cục Kiểm lâm, hiện có khoảng hơn 2400 cá thể gấu bị nuôi nhốt. Các chuyên gia cho rằng hiện số lượng gấu bị nuôi nhốt nhiều hơn số lượng ngoài tự nhiên. Ngoài một số cá thể gấu được sinh ra trong nuôi nhốt, hầu hết số gấu còn lại rong các trang trại đều có nguồn gốc từ tự nhiên.

Gần đây còn tồn tại một loại hình kinh doanh trái phép gấu phục vụ cho khách du lịch, thường được gọi nôm na là “du lịch gấu” ở Quảng Ninh và một vài tỉnh thành khác. Khi đến các trại gấu, du khách được chứng kiến cảnh chích hút mật gấu, được mời nếm rượu mật gấu và mua mật gấu hay các sản phẩm khác làm từ gấu mà sau đó các sản phẩm này sẽ được vận chuyển ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

Chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu trái phép

Từ năm 2005, Chính phủ Việt Nam đã có những nỗ lực nhằm chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu. Cục Kiểm lâm đã lập hồ sơ quản lý toàn bộ số gấu nuôi nhốt trên phạm vi cả nước nhằm đảm bảo không có thể cá thể gấu mới nào bị buôn bán vào các trang trại. Theo kế hoạch, các cá thể gấu chưa đăng ký sẽ bị tịch thu, các chủ nuôi nhốt sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, do việc thực thi pháp luật chưa nghiêm minh và thiếu nhất quán giữa các văn bản luật đã dẫn tới tình trạng hàng loạt cá thể gấu nuôi nhốt trái phép vẫn tiếp tục được đăng ký và sở hữu bởi các chủ nuôi. Theo luật pháp, việc hút chích mật kể cả với các cá thể gấu đã được đăng ký gắn chíp là vi phạm pháp luật.

Một số bài viết tham khảo:

Bắt giữ gấu nuôi trái phép ở Quảng Ninh
 

Đổi đời cho gấu
 

Chớ uống mật gấu tùy tiện

Đừng xoa mật gấu, đắp lá khi bong gân

Đông y không sử dụng cao ngựa, mật gấu như bài thuốc bồi bổ

Cụ ông nhập viện vì uống mật gấu chữa đau lưng

Vì sao người dân muốn bán gấu cho nhà nước?

Xử lý chưa nghiêm, lúng túng bảo tồn


Thông tin về ngày Gấu Việt Nam:

Nghệ sỹ Minh Vượng, Mỹ Linh kêu gọi chấm dứt nuôi nhốt gấu

Ngày Gấu Việt Nam 13.9: Kêu gọi chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu