Hà Nội, ngày 26 tháng 3 năm 2004

Chuyện nhà Gấu

Gấu là một trong những loài  đang gặp nguy hiểm  nhất ở Việt Nam. Mối đe doạ lớn nhất hiện nay đối với chúng là tình trạng săn bắt và nuôi nhốt để lấy mật. Theo ước tính của Cục Kiểm lâm Việt Nam, hiện có khoảng hơn 2.400 con gấu đang bị nuôi nhốt tại các trang trại trong cả nước. Trong khi đó, số lượng gấu trong tự nhiên ngày một giảm. Gấu đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng cao.

Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) vừa phát hành ấn phẩm Rừng Xanhsố 19 với chủ đề “Chuyện nhà Gấu”. Đây là cuốn sách hoạt động dành cho các em học sinh được phát đến nhiều trường học trên cả nước. Trong số này, Rừng Xanh sẽ giúp các em phân biệt, tìm hiểu về hiện trạng và những điều thú vị xung quanh hai loài gấu ở Việt Nam. Các em sẽ có những hiểu biết về hoạt động ở các trang trại nuôi nhốt gấu cũng như các mối đe doạ khác đối với gấu như mất môi trường sống và nạn săn bắt bừa bãi. Hy vọng rằng qua đây, các em học sinh và các bậc phụ huynh sẽ tích cực hơn trong việc bảo vệ các loài  gấu của Việt Nam.

Như thường lệ, Trang Câu Lạc Bộ của Rừng Xanh số này bao gồm nhiều bài viết đóng góp của học sinh và cán bộ giáo dục môi trường từ các nơi gửi về dưới các thể loại khác nhau như thơ, câu đố, trò chơi, truyện ngắn và truyện tranh. Qua đó, Rừng Xanh cung cấp một diễn đàn nhỏ để các em có thể trao đổi ý kiến và cùng góp phần vào việc nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường cho bạn bè của mình.

Rừng Xanh được phát miễn phí tới các chương trình giáo dục môi trường dựa vào cộng đồng đang hoạt động tại Việt Nam. Rừng Xanh khuyến khích các em học sinh, các thành viên tham gia chương trình giáo dục môi trường đóng góp bài viết cho số Rừng Xanh tiếp theo về chủ đề “Môi Trường Biển Việt Nam" (hạn cuối cùng là 15/04/2004).

Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) được thành lập trên cơ sở những thành công và kinh nghiệm đạt được của Chương trình nâng cao nhận thức bảo tồn dựa vào cộng đồng tại Vườn Quốc gia Cúc Phương và là tổ chức phi chính phủ đầu tiên của Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực giáo dục môi trường. ENV chuyên tổ chức các chương trình tập huấn cho những người làm công tác giáo dục môi trường, thực hiện các chương trình giáo dục môi trường nhằm nâng cao nhận thức về môi trường và việc cần thiết phải bảo vệ thiên nhiên và động vật hoang dã của Việt Nam.

Để biết thêm chi tiết về Rừng Xanh, xin liên hệ:

Đỗ Thị Hải Linh
Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên
Số 2/C5 tập thể Đại học Ngoại thương, phố Chùa Láng, Hà Nội
Điện thoại/ Fax: 04. 7753685
Email: env@fpt.vn

Thông tin về gấu

Gấu đang dần biến mất trong tự nhiên
Việt Nam có hai loài gấu: Gấu ngựa và Gấu chó. Hai loài gấu này đang bị de doạ bởi tình trạng mất môi trường sống, nạn săn bắt, nuôi nhốt để phục vụ cho việc khai thác mật trái phép.

Nuôi nhốt gấu
Công văn số 127 ngày 28/2/2003 của Chi cục Kiểm lâm cho biết: số lượng gấu đang bị nuôi nhốt tại Việt Nam lên đến 2409 con so với 446 con của số liệu tháng 4/1999. Gấu ngựa chiếm tới 96% trong số gấu bị nuôi nhốt.
Hà Nội, Hà Tây, Hải Phòng, Nghệ An, Bình Dương và TP HCM là sáu điểm nóng nuôi nhốt gấu, nơi chiếm đến  76% số gấu nuôi nhốt trong cả nước.

Pháp luật bảo vệ loài gấu
Nghị định 18/1992 và 48/2003 quy định gấu ngựa và gấu chó là loài động vật quý hiếm thuộc nhóm B, cấm tình trạng săn bắn, trao đổi và khai thác. Chỉ thị số 359/1996 cấm việc nuôi nhốt gấu ở Việt Nam. Công ước quốc tế CITES xếp 2 loài gấu trên vào danh sách các loài động vật cấm buôn bán.
Mật gấu
Thành phần hữu hiệu trong mật gấu là Axít ursodeoxycholic (UDCA), được sinh ra từ túi mật. Gấu là loài thú duy nhất cho đến thời điểm này có khả năng sản sinh ra một lượng đáng kể chất UDCA.
Phương pháp khai thác mật
Trước đây, người ta giết gấu để mổ bụng lấy mật. Ngày nay, với sự hỗ trợ của các phương tiện hiện đại, mật gấu có thể được lấy với chu kỳ vài tháng một lần bằng cách sử dụng máy siêu âm xác định vị trí túi mật và dùng bơm hút mật ra.

Tuổi thọ của gấu
Theo Animals Asia, một tổ chức quan tâm đến điều kiện sống của gấu đã thực hiện những nghiên cứu kĩ lưỡng ở Trung Quốc, những con gấu sống trong điều kiện nuôi nhốt phục vụ mục đích sản xuất mật hiếm khi sống được quá 10 năm. Nhiều con gấu đã chết vì những biến chứng do quá trình hút mật gây ra như bị nhiễm trùng vết thương.

Quan niệm về mật gấu
Mật gấu đã được sử dụng trong y học cổ truyền ở Châu Á hàng ngàn năm nay. Trong khi mật gấu có thể có những tác dụng y học nhất định, các nhà khoa học của Hiệp hội Trung Quốc về khoa học Y Dược và Trái Đất đã chỉ ra 54 loài thảo dược và thuốc tổng hợp có thể thay thế cho mật gấu với giá rẻ hơn nhiều, có hiệu quả hơn và sẵn có hơn.

Ý kiến Tiến sỹ Nguyễn Xuân Đặng - Trưởng phòng Động Vật Học, Viện Sinh Thái và Tài Nguyên Sinh Vật
"Các loài gấu của Việt Nam đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng cao. Số lượng gấu trong thiên nhiên còn lại rất ít do luôn bị sắn bắt và môi trường sống suy thoái. Nhiệm vụ quan trọng hiện nay của mỗi người là phải bảo vệ chúng, tạo điều kiện cho chúng phục hồi và phát triển về số lượng. Các hình thức săn bắt và khai thác sản phẩm của chúng cần được chấm dứt, nếu không các loài gấu của Việt Nam sẽ nhanh chóng bị tuyệt chủng trong thiên nhiên."